Sprawozdanie z konferencji „Kształcenie osób z niepełnosprawnościami i ich sytuacja na rynku pracy w województwie świętokrzyskim”

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF
5 grudnia 2017

W dniu 4 grudnia 2017 r. w budynku Wydziału Lekarskiego i Nauk o Zdrowiu UJK w Kielcach odbyła się konferencja zorganizowana przez Uniwersyteckie Centrum Wsparcia i Rehabilitacji Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach oraz Oddział Świętokrzyski Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. Konferencja była realizowana w ramach zawartego w marcu bieżącego roku porozumienia o współpracy pomiędzy UJK i PFRON.

Celem konferencji było zaprezentowanie w ujęciu naukowym i praktycznym różnych aspektów kształcenia osób z niepełnosprawnościami i ich sytuacji na rynku pracy w województwie świętokrzyskim. Konferencja miała charakter interdyscyplinarny, jej uczestnikami byli zarówno pracownicy naukowi, jak i praktycy - pedagodzy, psycholodzy, socjolodzy, pracownicy socjalni, przedstawiciele organizacji pozarządowych oraz studenci i absolwenci UJK.

Obrady prowadzili - dr Mirosław Rutkowski - Pełnomocnik Rektora UJK ds. Studentów Niepełnosprawnych i Andrzej Michalski - Dyrektor Oddziału Świętokrzyskiego PFRON

Zaproszonych gości i wszystkich uczestników powitali dr hab. prof. UJK Monika Szpringer – Prorektor do Spraw Studenckich i Kształcenia UJK w Kielcach oraz Andrzej Michalski. Honorowym patronatem konferencję objęła Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Wojewoda Świętokrzyski zaś patronami medialnymi byli Radio Kielce, TVP 3 Kielce oraz Radio eM.

Andrzej Michalski przeczytał list Minister Elżbiety Rafalskiej skierowany do uczestników konferencji, w którym wyraziła przekonanie, że dzięki otwartości na problematykę, profesjonalnemu podejściu oraz zaangażowaniu w debatę, wydarzenie zaowocuje wypracowaniem konkretnych i możliwych do zrealizowania w praktyce rozwiązań. Następnie głos zabrali zaproszeni goście: Krzysztof Słoń - Senator RP, Andrzej Bętkowski - Wicewojewoda Świętokrzyski, Tomasz Maruszewski - Zastępca Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych ds. finansowych, Tomasz Pleban – Świętokrzyski Wicekurator Oświaty oraz Jacek Sabat - Komendant Wojewódzki Ochotniczych Hufców Pracy. W swoich wystąpieniach podkreślali społeczne znaczenie tematyki konferencji i wskazywali na konieczność cyklicznego organizowania podobnych spotkań.

W pierwszej części konferencji zaprezentowane zostały referaty naukowe. Dr hab. prof. UJK Monika Szpringer w swoim wystąpieniu „Wspieranie studiujących osób z niepełnosprawnościami w sytuacji kryzysowej” mówiła o rosnącej skali zjawiska zaburzeń psychicznych i uzależnień od substancji psychoaktywnych wśród osób studiujących. Zwróciła uwagę na czynniki stresogenne w procesie studiowania pogłębiające sytuację kryzysu psychicznego oraz podejmowane strategie radzenia sobie i wsparcie oferowane przez Uczelnię. Podkreśliła konieczność intensywnych działań w trzech ważnych obszarach: wspierania i promowania zdrowia psychicznego jako wspólnej wartości dla wszystkich studentów, zmiany stereotypów wokół osób doświadczających kryzysów zdrowia psychicznego podczas studiów oraz budowania świadomości dotyczącej możliwości uzyskania pomocy w strukturach uczelni, jak i poza nią a także świadomości potrzeby wsparcia i akceptacji ze strony najbliższego otoczenia studenta.

W referacie „Psychospołeczne uwarunkowania aktywności zawodowej osób z niepełnosprawnością” ks. dr hab. Witold Janocha - Kierownik Katedry Integracji Społecznej Osób z Niepełnosprawnością Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, zaprezentował najważniejsze determinanty aktywizacji społecznej i zawodowej osób z niepełnosprawnościami – poczucie sensu życia, relacje rodzinne, wsparcie społeczne.

Prezentację „Sytuacja na rynku pracy jako jedna z determinant wykluczenia społecznego osób niepełnosprawnych” - przygotowaną przez dra Jacka Szkurłata – Prodziekana Wydziału Pedagogicznego i Artystycznego UJK w Kielcach, przedstawiła dr Zofia Okraj z Instytutu Pedagogiki i Psychologii.  W prezentacji ujęte zostały statystyczne zestawienia dotyczące wykształcenia, bezrobocia, źródeł dochodu oraz utrzymania osób niepełnosprawnych w kontekście zmieniającego się rynku pracy w województwie świętokrzyskim. We wnioskach płynących z przeprowadzonej analizy nakreślone zostały najważniejsze cele dla instytucji rynku pracy zajmujących się wsparciem osób niepełnosprawnych. W konkluzji podkreślono, że aktywizacja osób niepełnosprawnych sprzyja ograniczeniu skali wykluczenia społecznego oraz minimalizuje koszty społeczne i ekonomiczne dezaktywizacji charakteryzowanej grupy.

„Edukacja akademicka osób z niepełnosprawnościami jako przestrzeń inkluzji w główny nurt życia społecznego i zawodowego” stanowiła wiodący temat wystąpień dra Mirosława Rutkowskiego - Kierownika Uniwersyteckiego Centrum Wsparcia i Rehabilitacji (UCWiR), mgr Elżbiety Kurkowskiej - Kierownik Akademickiego Biura Karier (ABK) oraz mgr Katarzyny Ostrowskiej - Przewodniczącej Uczelnianej Rady Samorządu Studentów. 

Dr M. Rutkowski zwrócił szczególną uwagę na paradygmaty inkluzji społecznej w powiązaniu z wieloma aspektami integracji studentów w edukacji akademickiej – przedstawił analizę możliwości, ograniczeń, szans i zagrożeń włączania na tle zróżnicowanej oferty UCWiR skierowanej do studentów. Podkreślił negatywną rolę stygmatyzujących i krzywdzących stereotypów dotyczących osób z niepełnosprawnościami w przestrzeni edukacyjnej oraz szansę na zmianę zawartą w społecznym modelu niepełnosprawności. Zgodnie z tym modelem - niepełnosprawność rozumiana jest jako wynik interakcji pomiędzy osobami przeżywającymi istotne problemy w funkcjonowaniu zdrowotnym, fizycznym, sensorycznym lub psychicznym, a barierami środowiskowymi (w tym barierami wynikającymi z postaw ludzkich), będący przeszkodą dla pełnego uczestnictwa w życiu społecznym, na równych zasadach z innymi członkami społeczności. Systematycznie wzrastający wskaźnik procentowy studiujących osób z niepełnosprawnościami w środowisku akademickim skłania do ciągłego poszukiwania najbardziej efektywnych rozwiązań w realizowaniu specjalnych potrzeb w studiowaniu. Oparte są one na poszerzaniu dostępności oferty studiowania, utrzymaniu standardu akademickiego, racjonalności dostosowań, rozwijaniu potencjału osobowego oraz równości w prawach i obowiązkach studenta. Miarą efektywności podejmowanych przez UJK działań są indywidualne osiągnięcia studentów i absolwentów – będących osobami z niepełnosprawnościami, na polu naukowym, społecznym i zawodowym.

Mgr E. Kurkowska zaprezentowała zakres działań mających na celu stworzenie studentom nowych perspektyw zwiększających ich szanse na zdobycie satysfakcjonującego zatrudnienia. Omówiła między innymi, 7 kroków z Akademickim Biurem Karier ułatwiających przygotowanie się – w sposób kompleksowy - do wejścia na rynek pracy. Są to: spotkanie z doradcą zawodowym, spotkanie z coachem kariery, spotkania z doradcą ds. przedsiębiorczości, warsztaty i szkolenia, współpraca z pracodawcami, symulowana rozmowa rekrutacyjna z rejestracją wideo oraz staże i praktyki. Kroki te z powodzeniem mogą realizować studenci z niepełnosprawnościami.

Mgr K. Ostrowska, podkreślając wagę aktywnego uczestniczenia w głównym nurcie życia studenckiego dla rozwoju osobowego, promowała możliwości włączania się w działalność naukową, społeczną, wolontarystyczną, artystyczną oraz sportową koordynowaną i wspomaganą przez Samorząd Studencki.

W dalszej części obrad mgr Wiesław Waga, Dyrektor Specjalnego Ośrodka Szkolno–Wychowawczego w Broninie, zaprezentował bieżące i perspektywiczne rozwiązania w obszarze kształcenia zawodowego osób z niepełnosprawnościami oraz aktualne statystki zatrudnienia absolwentów zasadniczych szkół zawodowych (specjalnych) i szkół przysposabiających do pracy - w ujęciu lokalnym i krajowym. Stwierdził, że podstawowym problemem z jakim zmierzyć się musi każda szkoła prowadząca kształcenie zawodowe jest zaproponowanie takich kierunków kształcenia (zawodów), które dają szanse na znalezienie zatrudnienia oraz - co dzisiaj jest również ważne, na które znajdą się chętni uczniowie. Musimy tu pogodzić możliwości rynku pracy z aspiracjami uczniów i ich rodziców, modą itp. W przypadku uczniów z niepełnosprawnością występują dodatkowe czynniki, które muszą być brane pod uwagę - możliwości intelektualne, motoryczne oraz zdrowotne. Przedstawił propozycje usprawnień takie jak: stworzenie profesjonalnego doradztwa zawodowego dla osób z niepełnosprawnościami; doskonalenie przepisów przewidujących długotrwałe (nie tylko czasowe) wspieranie - w tym finansowe - pracodawców zatrudniających osoby niepełnosprawne; objęcie kształceniem zawodowym osób niepełnosprawnych z przewlekłymi problemami zdrowotnymi.

Doświadczeniami praktycznymi z zakresu aktywizacji społecznej i zawodowej osób z niepełnosprawnościami podzieliły się z uczestnikami konferencji Justyna Witkowska - Dyrektor Powiatowego Zakładu Aktywności Zawodowej w Stykowie oraz Anita Kołkiewicz–Chrobot - przedstawiciel Fundacji Aktywnej Rehabilitacji FAR w Kielcach.

Justyna Witkowska omówiła prawno-organizacyjne aspekty funkcjonowania ZAZ w Stykowie i przedstawiła specyfikę metod oraz form włączania osób z niepełnosprawnościami w rynek pracy popartą danymi statystycznymi, fotografiami wyrobów, rękodzieła i innych aktywności.

Anita Kołkiewicz-Chrobot – przybliżyła główne założenia Fundacji Aktywnej Rehabilitacji FAR - docierającej do osób z największymi potrzebami związanymi z niepełnosprawnością (większość stanowią osoby ze znaczną niepełnosprawnością lub niepełnosprawnością sprzężoną). Realizując założenia koncepcji niezależnego życia (Independent Living) osób z niepełnosprawnościami, FAR proponuje takie formy aktywizacji zawodowej jak: doradztwo zawodowe, szkolenia zawodowe, warsztaty aktywizacji zawodowej, staże i praktyki zawodowe, pośrednictwo pracy, usługi zatrudnienia wspomaganego oraz indywidualne wsparcie trenera pracy.

Barbara Zbylut - Kierownik Warsztatu Terapii Zajęciowej w Końskich zaprezentowała wielozakresową współpracę ze Stowarzyszeniem Lebenshilfe z Quedlinburga, które prowadzi szeroką działalność na rzecz aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych. Przybliżyła założenia systemu terapii zajęciowej w Niemczech oraz zilustrowała materiałem fotograficznym podejmowane w ramach współpracy działania. Uzupełnieniem prezentacji był film przygotowany specjalnie dla uczestników konferencji przez Stowarzyszenie Lebenshilfe.

Teoretyczne i praktyczne aspekty kształcenia i aktywizowania zawodowego osób z niepełnosprawnościami były tematem panelu dyskusyjnego poprowadzonego przez red. Aleksandrę Niemczyk z Radia eM Kielce podczas drugiej części konferencji. W panelu udział wzięli: ks. dr Stanisław Słowik - Dyrektor Caritas Diecezji Kieleckiej, Teresa Śliwa - Kierownik Oddziału Polityki Społecznej w Regionalnym Ośrodku Polityki Społecznej, studentki UJK - Aleksandra Suska i Aleksandra Lanckorońska oraz absolwentka - Milena Rot, dr Mariusz Kuskowski z Akademii Pedagogiki Specjalnej w Warszawie i Zbigniew Woś - Dyrektor Zakładu Aktywności Zawodowej Stowarzyszenia „Nadzieja Rodzinie” w Kielcach.

Ks. dr S. Słowik odniósł się do tematów poruszanych w konferencyjnych prezentacjach i powiązał je z przykładami z różnych obszarów działania Caritas.

T. Śliwa przedstawiła ofertę ROPS skierowaną do osób z niepełnosprawnościami oraz instytucji zapewniających wsparcie społeczne i zawodowe.

A. Suska, mówiła o doświadczeniach w studiowaniu resocjalizacji na kierunku Pedagogika, relacjach ze studentami oraz swojej pracy w wolontariacie i aktywności w Kole Naukowym i Dyskusyjnym „Strefa Twórczych Dyskusji”. Nawet znaczna niepełnosprawność motoryczna nie jest dla niej przeszkodą w podejmowaniu aktywności, które pozwalały jej osiągać wymarzone cele. Pomimo wrodzonego optymizmu widzi jednak bariery na otwartym rynku pracy i konieczność zmiany postaw pracodawców wobec niepełnosprawności. Podkreśliła niezbędność podmiotowego traktowania osób z niepełnosprawnościami i dostrzegania posiadanego przez nie potencjału.

A. Lanckorońska, wspominała swoje rozterki przy rozpoczynaniu studiów na kierunku dziennikarstwo, obawiała się, że będą stosowane wobec niej - osoby niewidomej - nieuzasadnione ulgi i zmniejszanie wymagań. Studia rozwiały te rozterki, dziś spełnia się jako dziennikarz radiowy i publicysta w kieleckich mediach oraz konsultant w tyflopunkcie fundacji działającej na rzecz osób niewidomych, kontynuując studia II stopnia w UJK.

M. Rot – absolwentka filologii angielskiej stwierdziła w swojej wypowiedzi, iż niepełnosprawność wzrokowa nie zamyka szans na zatrudnienie na otwartym rynku pracy, jeśli samemu jest się zdeterminowanym i konsekwentnie dąży do wyznaczanych sobie celów. Aktualnie łączy odpowiedzialną pracę zawodową i studia magisterskie w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim.

Dr Mariusz Kuskowski z Akademii Pedagogiki Specjalnej w Warszawie, wypowiedział się na temat dokumentowania postępów rehabilitacji w Warsztatach Terapii Zajęciowej i kompetencji nabywanych przez uczestników WTZ. Podkreślił palącą potrzebę sformułowania nowych kryteriów rehabilitacji społeczno-zawodowej osób uczestniczących w terapii zajęciowej oraz doboru profesjonalnej kadry – instruktorów terapii zajęciowej.

Zbigniew Woś - przedstawił doświadczenia i perspektywy w zakresie reintegracji zawodowej i społecznej na przykładzie działalności - pierwszego w Kielcach i powiecie kieleckim - Zakładu Aktywności Zawodowej.

W interaktywnej dyskusji uczestnicy panelu odpowiadali na pytania zadawane z sali, odnosili się także do komentarzy związanych z ich wypowiedziami, formułowanych spontanicznie przez pozostałych uczestników konferencji.

Na zakończenie konferencji organizatorzy podziękowali wszystkim uczestnikom za aktywny udział i zaprosili na planowane kolejne spotkanie podejmujące problematykę wsparcia w aktywizacji społecznej oraz zawodowej osób z niepełnosprawnościami organizowane przez UJK i PFRON.

 

Opracowanie:

Mirosław Rutkowski, Agata Słomkiewicz, Anna Sabat, Andrzej Barański

- Uniwersyteckie Centrum Wsparcia i Rehabilitacji UJK w Kielcach

Galeria

  • Powiększ zdjęcie 04.12.2017 r. - Konferencja „Kształcenie osób z niepełnosprawnościami i ich sytuacja na rynku pracy w województwie świętokrzyskim” Fot. Jarosław Kubalski / Radio Kielce

    04.12.2017 r. - Konferencja „Kształcenie osób z niepełnosprawnościami i ich sytuacja na rynku pracy w województwie świętokrzyskim” Fot. Jarosław Kubalski / Radio Kielce

  • Powiększ zdjęcie Fot. Jarosław Kubalski / Radio Kielce

    Fot. Jarosław Kubalski / Radio Kielce

  • Powiększ zdjęcie Fot. Jarosław Kubalski / Radio Kielce

    Fot. Jarosław Kubalski / Radio Kielce

  • Powiększ zdjęcie Fot. Jarosław Kubalski / Radio Kielce

    Fot. Jarosław Kubalski / Radio Kielce

  • Powiększ zdjęcie Fot. Jarosław Kubalski / Radio Kielce

    Fot. Jarosław Kubalski / Radio Kielce

  • Powiększ zdjęcie Fot. UJK w Kielcach

    Fot. UJK w Kielcach

  • Powiększ zdjęcie Fot. UJK w Kielcach

    Fot. UJK w Kielcach

  • Powiększ zdjęcie Fot. UJK w Kielcach

    Fot. UJK w Kielcach

  • Powiększ zdjęcie Fot. UJK w Kielcach

    Fot. UJK w Kielcach

  • Powiększ zdjęcie Fot. UJK w Kielcach

    Fot. UJK w Kielcach

  • Powiększ zdjęcie Fot. UJK w Kielcach

    Fot. UJK w Kielcach

  • Powiększ zdjęcie Fot. UJK w Kielcach

    Fot. UJK w Kielcach

  • Powiększ zdjęcie Fot. UJK w Kielcach

    Fot. UJK w Kielcach

  • Powiększ zdjęcie Fot. UJK w Kielcach

    Fot. UJK w Kielcach

  • Powiększ zdjęcie Fot. UJK w Kielcach

    Fot. UJK w Kielcach