Cover Image

Kartograficzna prezentacja informacji propagandowych / Cartographic presentation of propaganda information

Dorota Borowicz

Abstrakt


Pomimo gwałtownego rozwoju technik przekazu i zapisu informacji w ostatnich latach, mapa nadal stanowi jeden z najbardziej efektywnych sposobów przekazywania informacji. Ma ogromny wpływ na postrzeganie świata przez jej odbiorców, ponieważ informacja przedstawiona na mapie – gdzie fakty i zjawiska zostały rozmieszczone w przestrzeni geograficznej – zwykle uznana zostaje za wiarygodną.

Każda mapa jest subiektywnym dziełem kartografa (autora, redaktora, wydawcy). Niektóre z nich jednak podlegają tak silnemu jego wpływowi, że stają się narzędziem w służbie propagandy. Zamiarem kartografa staje się wówczas skupienie uwagi odbiorców na idei, którą stara się zaakcentować, a w efekcie uzyskanie wpływu na opinię publiczną,. Mapa stanowi element propagandy wizualnej – obok ulotek, plakatów, prasy, fotografii, transparentów.

Bardzo często treści propagandowe bywają zamieszczane na mapach, kiedy stają się one argumentami dla politycznej perswazji w przypadku roszczeń terytorialnych. W ten sposób stają się one elementem strategicznym w walce o terytoria. Mogą towarzyszyć procesowi kształtowaniu się granic państwowych lub administracyjnych, podkreślać mocarstwowość określonego obszaru lub dokumentować konieczność rewizji rubieży. Bywają opracowywane na użytek propagowania osiągnięć, sukcesów społeczeństwa lub też dla głoszenia przekonań i ideologii pewnej grupy ludzi. Mogą towarzyszyć różnorodnym innym wydarzeniom społecznym, gospodarczym, politycznym, budzącym emocje opinii publicznej.

Ponieważ w procesie przekazu informacji przy pomocy mapy zaangażowany jest receptor wzroku, do dyspozycji kartografa-propagandzisty pozostaje szereg środków graficznej prezentacji, typowych dla różnych graficznych form propagandy wizualnej, ale także takich, które wynikają z właściwości mapy. Należą do nich: odwzorowanie kartograficzne, skala, treść podkładowa, dane, generalizacja kartograficzna, forma prezentacji kartograficznej, symbole, napisy, barwy oraz zestawienie map. Znajomość ich cech pozwala na umiejętny dobór owych „kartograficznych środków ataku”, czego efektem staje się wzmocnienie przekazu kartograficznego i utrwalenie prezentowanych na mapie informacji w pamięci odbiorcy.

Słowa kluczowe


Kartografia; Mapa propagandowa

References


Ager, J. (1977), Maps and Propaganda, “The Bulletin of the Society of University Cartographers”, Vol. 11, No. 1., Portsmouth, Society of University Cartographers, s. 1-14.

Black, J. (1997), Maps and Politics. Chicago, The University of Chicago Press, 188 s.

Borowicz, D. (2004), Mapy narodowościowe Górnego Śląska od połowy XIX wieku do II wojny światowej. Wrocław, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Borowicz, D. (2008), Elementy propagandowe w kartografii, „Prace i studia kartograficzne”, t. I, Współczesne problemy metodyki kartograficznej, red. M. Sirko, P. Cebrykow. Lublin, Oddział Kartograficzny PTG, s. 20-21.

Dobek-Ostrowska, B., Fras, J., Ociepka, B. (1999), Teoria i praktyka propagandy. Wrocław, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, s. 7-11.

Kamienieckij, A.W. (1974), Niekotoryje woprosy oformlienija kart priednaznaczienych dlja propagandy narodnochozjajstwiennych płanow. „Izwiestja Wyższych Ucziebnych Zawiedienij. Gieodezija i Aerofotosejsmika”, nr 2, s. 103-108.

Koláčny, A. (1971), Informacja kartograficzna — podstawowe pojęcie i termin w nowoczesnej kartografii, „Przegląd Zagranicznej Literatury Geograficznej”, nr 1-2, s. 84-91.

Monmonier, M. (1995), Draving the Line. New York, Henry Hold and Company.

Monmonier, M. (1996), How to Lie with Maps. Chicago and London, the University of Chicago Press, s. 87-112.

Pasławski, J. (red.) (2010), Wprowadzenie do kartografii i topografii. Wrocław, Nowa Era.

Pratkanis, A., Aronson, E. (2008), Wiek propagandy. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Schumacher, R. (1935), Zur Theorie der geopolitischen Signatur, “Zeitschrift für Geopolitik”. Jg. 12, H. 4, s. 247-265.

Wojtasik, L. (1986), Psychologia propagandy politycznej. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Żyszkowska, W., Spallek, W., Borowicz, D. (2012), Kartografia tematyczna. Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.


Pełny tekst: HTML




© 2011-2017 iNFOTEZY ISSN 2083-3652

Wydawca: Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach. Instytut Dziennikarstwa i Informacji

ul. Świętokrzyska 21D, 25-406 Kielce

Tel. 48 41 3497142  fax 48 41 3497143

infotezy@ujk.edu.pl